Nowe możliwości doposażania podmiotów OL i OC
Nowelizacja rozszerza możliwości finansowania i zakupu specjalistycznego wyposażenia wykorzystywanego do realizacji zadań z zakresu OL i OC. Obejmuje to nie tylko sprzęt ratowniczy, techniczny czy logistyczny, ale również środki ochrony indywidualnej oraz wyposażenie zwiększające bezpieczeństwo osób realizujących zadania w warunkach podwyższonego ryzyka.
Jest to rozwiązanie odpowiadające doświadczeniom ostatnich lat. Zarówno klęski żywiołowe, jak i konflikty zbrojne za naszą wschodnią granicą pokazują, że podmioty realizujące zadania OL i OC powinny być przygotowane do działania również w środowisku, w którym występują zagrożenia wykraczające poza tradycyjnie rozumiane akcje ratownicze.
Na uwagę zasługuje również rozszerzenie katalogu podmiotów, które mogą korzystać ze środków Programu OLiOC na zakup specjalistycznego wyposażenia. Intencją ustawodawcy jest budowanie potencjału całego systemu bezpieczeństwa oraz zwiększenie zdolności do współdziałania różnych służb i instytucji podczas realizacji zadań związanych z ochroną ludności. Choć tu nasuwa się pewna refleksja, o czym w ostatnim punkcie.
Rozwiązania te pokazują, że nowelizacja nie koncentruje się wyłącznie na zmianach organizacyjnych czy planistycznych. Równie istotnym elementem jest stopniowe budowanie rzeczywistych zdolności operacyjnych podmiotów OL i OC poprzez zapewnienie im odpowiedniego wyposażenia, adekwatnego do współczesnych zagrożeń i wyzwań.
Trzy kwestie, które warto obserwować w praktyce
Pierwsza nowelizacja ustawy OL i OC wprowadza wiele potrzebnych i oczekiwanych rozwiązań. Analizując nowe przepisy, można jednak wskazać kilka zagadnień, które – naszym zdaniem – warto obserwować w kolejnych latach ich stosowania. Nie są to zarzuty wobec przyjętych rozwiązań, lecz pytania wynikające z praktyki funkcjonowania systemu ochrony ludności.
Jednostki Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej (WOP) w systemie OL i OC
Nowelizacja rozszerza katalog podmiotów OL i OC o jednostki Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej (WOP). Z pewnością zwiększa to potencjał systemu oraz umożliwia pełniejsze wykorzystanie wyspecjalizowanych sił i środków pozostających w dyspozycji MON. Jednostki WOP pozostają elementem Sił Zbrojnych RP i w pierwszej kolejności realizują zadania związane z ich funkcjonowaniem. Jak realizowana będzie ich podległość w zarządzaniu sytuacją kryzysową? Czy nie wystarcza dotychczasowe rozwiązanie umożliwiające wsparcie pododdziałów Sił Zbrojnych na wniosek Wojewody? Pamiętajmy, że Konwencja Genewska wyklucza również te jednostki z systemu Obrony Cywilnej.
Wyłączenie stosowania Prawa zamówień publicznych (PZP)
Pojawiające się w przestrzeni publicznej stwierdzenie o „wyłączeniu stosowania Prawa zamówień publicznych” (PZP) w kontekście OL i OC wymaga pewnego doprecyzowania. W praktyce oznacza to możliwość pominięcia najbardziej sformalizowanych procedur przewidzianych w ustawie – PZP, takich jak obowiązek stosowania określonych trybów udzielania zamówień, zachowania ustawowych terminów czy prowadzenia postępowań odwoławczych przed Krajową Izbą Odwoławczą. Nie oznacza to jednak pełnej swobody w udzielaniu zamówień. Nadal obowiązują zasady gospodarnego i celowego wydatkowania środków publicznych, a sama ustawa OL i OC określa warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby możliwe było skorzystanie z tego rozwiązania. W praktyce warto będzie obserwować, czy nowe przepisy rzeczywiście przełożą się na istotne uproszczenie procesu zakupowego, czy też staną się alternatywnym modelem udzielania zamówień, opartym na mniej sformalizowanych, ale nadal jasno określonych zasadach.
Finansowanie wyposażenia Policji i Straży Granicznej z Programu OLiOC
Nowelizacja umożliwia finansowanie ze środków Programu OLiOC również wyposażenia formacji, takich jak Policja i Straż Graniczna, wykonujących zadania wspierające ochronę ludności. Rozwiązanie to może przyczynić się do zwiększenia potencjału całego systemu bezpieczeństwa oraz poprawy współdziałania pomiędzy służbami. Jednocześnie warto obserwować, jak w praktyce będą rozdzielane środki Programu OLiOC. Przy ograniczonych możliwościach finansowych istotne będzie zachowanie odpowiednich proporcji pomiędzy wspieraniem formacji realizujących zadania pomocnicze (niebędące de facto podmiotami OL i OC i mające zapewnione finansowanie z innych źródeł) a zapewnieniem wyposażenia podmiotom OL i OC na szczeblu gmin i powiatów, które są podstawą systemu na poziomie lokalnym.
Podsumowanie
Pierwsza nowelizacja ustawy OL i OC nie przynosi rewolucyjnych zmian, ale stanowi ważny krok w kierunku usprawnienia funkcjonowania systemu. Wiele nowych rozwiązań ma charakter porządkujący i doprecyzowujący, jednak właśnie takie zmiany często decydują o sprawności działania administracji oraz podmiotów odpowiedzialnych za ochronę ludności.
Na szczególną uwagę zasługują rozwiązania dotyczące wieloletniego planowania i finansowania, uzupełnienia systemu o punkty schronienia, usprawnienia wybranych procedur oraz zwiększenia możliwości wyposażania podmiotów OL i OC. Pokazują one, że ustawodawca dostrzega potrzebę stopniowego budowania odporności państwa oraz wzmacniania zdolności do reagowania na współczesne zagrożenia.
Jak każda nowa regulacja, również ta nowelizacja będzie podlegała weryfikacji w praktyce. Dlatego z zainteresowaniem będziemy obserwować funkcjonowanie nowych rozwiązań. To właśnie doświadczenia organów i podmiotów OL i OC pokażą, czy przyjęte rozwiązania spełnią pokładane w nich oczekiwania.





Dodaj komentarz